Ecologie en bestandschatting van de strandgaper (Mya arenaria) in de Waddenzee: Literatuurstudie naar de ecologie en de verbetering van de monitoring van het bestand in de westelijke Waddenzee

De strandgaper (Mya arenaria) speelt een belangrijke rol in het ecosysteem van de Waddenzee. Deze soort kan in grote aantallen voorkomen en heeft daardoor waarschijnlijk een significante invloed op de draagkracht van het systeem. Het verkrijgen van betrouwbare bestandsschattingen blijkt echter een uitdaging. Sinds 1992 worden jaarlijks bestandsschattingen gemaakt van verschillende schelpdiersoorten. Hiervoor wordt de zogenoemde zuigkor gebruikt. Omdat deze echter niet diep genoeg in het sediment doordringt, wordt de diepgravende strandgaper vaak gemist, of worden alleen de ondiepere gelegen sifontoppen verzameld. Om toch bestandschattingen te kunnen maken, werd de afgelopen jaren de sifonbreedte gebruikt om de grootte van de strandgaper te schatten. Deze methode is echter beperkt door een gebrek aan kennis over de relatie tussen sifonbreedte, schelpgrootte en gewicht, wat leidt tot onnauwkeurige en vaak arbitraire schattingen. Om de betrouwbaarheid van bestandsschattingen te verbeteren, hebben we in dit onderzoek drie belangrijke stappen ondernomen. Allereerst hebben we via een literatuurstudie meer inzicht verkregen in de populatiedynamiek, verspreiding en het habitat van de strandgaper. Vervolgens hebben we in de zomer van 2023 een aanvullende survey uitgevoerd, waarbij we een correctiefactor voor de zuigkor bepaalden door de vangstefficiëntie te vergelijken met die van een hydraulische happer. Tot slot hebben we biometrische correlaties, zoals de relatie tussen sifonbreedte, schelplengte en natgewicht, verder verfijnd. Deze verbeteringen stellen ons in staat om in de toekomst betrouwbaardere schattingen te maken van de grootte en biomassa van strandgapers, zelfs wanneer alleen sifontoppen worden bemonsterd. De resultaten tonen aan dat de zuigkor de aanwezigheid van strandgapers aanzienlijk onderschat, met name in harde sedimenten. De vergelijkende survey met een hydraulische happer leidde tot de vaststelling van een correctiefactor van 2.4. Daarnaast werd een nieuwe drempelwaarde van 9.1 mm voor de sifonbreedte vastgesteld, waarmee nauwkeuriger onderscheid kan worden gemaakt tussen kleine en grote strandgapers. Om de betrouwbaarheid van bestandsramingen verder te verhogen, wordt aanbevolen om meer vergelijkende bemonsteringen met de hydraulische happer uit te voeren in verschillende jaren en sedimenttypen en de relatie tussen sifonbreedte en schelpbiometrie periodiek te herzien voor een nauwkeurigere toekenning van individuele gewichten. Hoewel de focus van dit onderzoek lag op bestandsschattingen, benadrukken de resultaten ook het belang van verder onderzoek naar de ecologische rol van strandgapers, zoals hun filtratiecapaciteit. Deze kennis is van cruciaal belang voor het verbeteren van draagkrachtberekeningen voor de Waddenzee als onderdeel van duurzaam beheer van natuurlijke hulpbronnen, zoals de schelpdierkweek in de Waddenzee.