Versnelling transitie naar duurzame gewasbescherming: twee denkrichtingen voor appel en keus voor beschermde appelteelt : Investeringsimpuls Groene Gewasbescherming

In november 2016 is de WUR door het ministerie van LNV verzocht om in het kader van de voedselagenda een programmavoorstel uit te werken op het gebied van “groene” gewasbescherming en bestuiving. Dat programma heeft onder meer als doel om “kennis en innovatie ten behoeve van versnelling van de transitie naar een duurzame gewasbescherming in Nederland” te ontwikkelen. Met name het benutten en versterken van de natuurlijke ziekte- en plaagbeheersing zou daarin als eerste oplossingsrichting onderzocht moeten worden. Meer concreet is als doelstelling geformuleerd om toe te werken naar een gewasproductie met een sterk verminderd gebruik van chemische gewasbeschermingsmiddelen waarbij in ieder geval de middelen op basis van werkzame stoffen uit de EU-lijst Candidates for substitution1 zijn uit gesloten. De gewenste versnelling van de transitie naar duurzame gewasbescherming vraagt om een systeemsprong, oftewel een grote stap vooruit. Hiervoor zijn nieuwe oplossingsrichtingen, oftewel een systeeminnovatie nodig. - In augustus 2017 is in dit verband groen licht gegeven voor het uitvoeren van het project Investeringsimpuls Groene gewasbescherming (BO-20-003.03-002). Voor het gewas appel, één van de vier casus-gewassen, is de denkrichting met de naam Beschermde Appelteelt voorgesteld als uitgangspunt voor verdere ontwikkeling. In de eerste fase van het project is daarnaast een tweede denkrichting voor appel verkend met de bedoeling om aan het eind van deze fase een keus te maken tussen de twee denkrichtingen. In deze notitie zijn beide denkrichtingen en het keuzeproces beschreven. - In hoofdstuk 2 zijn de denkrichtingen op hoofdlijnen beschreven vanuit het perspectief van ziekten, plagen en onkruiden. -In hoofdstuk 3 zijn de argumenten van de klankbordgroep genoemd voor de keus om de denkrichting Beschermde appelteelt in onderzoek te nemen. -De denkrichtingen zijn ontworpen door de auteurs en becommentarieerd in de zogenaamde “denktank appel”, bestaande uit de auteurs en Marc Ravesloot, Jürgen Köhl, Dalphy Harteveld, Marianne Groot (allen WUR), Jan Peeters, Eric van der Hoeff (beide Fruitconsult), Berend Jan van Westreenen (gangbaar fruitteler), William Pouw (biologisch fruitteler) en Theo Heesakkers (VGB Watertechniek). -De strategische keuzes zijn gemaakt in de “klankbordgroep appel”, bestaande uit Annet Zweep (Ministerie LNV), Miranda Meijster (Ministerie LNV), Siep Koning (directeur Nederlandse Fruittelers Organisatie, NFO), Bert de Haan (NFO), Elze Lia Visser-Westerweele (voorzitter Prisma), Pieter Jans Jansonius (Prisma), Claudia Jilesen (NVWA), Frits Schmidt (beleidsmedewerker Ruimtelijke Ordening, gemeente Geldermalsen), Rene Smulders (WUR Plant Breeding), Bert Lotz (WUR, projectleider Investeringsimpuls Groene Gewasbescherming, IGG), Dalphy Harteveld (WUR) en Rien van der Maas (WUR, projectleider IGG casus appel) . - Tijdens de diverse vergaderingen is door de fruitteeltsector gepleit voor het betrekken van peer in het onderzoek vanwege het grotere areaal en economische belang. Naar aanleiding hiervan is besloten om het gewas oriënterend mee te nemen in het systeemonderzoek. Eventueel benodigd deelonderzoek zal alleen met appel uitgevoerd worden. - Er is aanvankelijk een voorstel voor appel ingediend omdat ten eerste voor dit gewas de problemen en uitdagingen groter zijn dan voor peer en ten tweede veel oplossingsrichtingen ook voor peer van toepassing zijn. - Het eindproduct van dit project zal een beschrijving zijn van een teeltsysteem-prototype waarbij de ziekten, plagen en onkruiden conform de doelstellingen voorkomen of bestreden kunnen worden(“proof of principles”