Serologische screening van rundvee op antilichamen tegen aviaire influenza virus

Aviaire influenza (AI) is een infectieziekte bij vogels die hoogpathogene (HPAI) en laagpathogene (LPAI) vormen kent. Hoewel herkauwers traditioneel niet als vatbaar werden beschouwd, wordt sinds 2024 in de Verenigde Staten HPAI H5N1 virus gedetecteerd in melkvee. In januari 2026 werd in Nederland (Friesland) op een melkveebedrijf HPAI H5N1 virus aangetoond in een kat. Runderen op deze locatie zijn vervolgens door de NVWA bemonsterd en de monsters zijn getest bij Wageningen Bioveterinary Research. Er is geen HPAI H5N1 virus gedetecteerd, maar er zijn wel bij meerdere runderen H5-specifieke antilichamen aangetoond. Na bevestiging van deze resultaten op de betreffende locatie is vervolgonderzoek uitgevoerd om te bepalen of er meer runderen in Nederland zijn met antilichamen tegen vogelgriep. Daarvoor werden 3019 serummonsters van runderen van 427 bedrijven in Nederland, verzameld tussen november 2025 en januari 2026 en opgeslagen bij de Royal GD, getest op de aanwezigheid van antilichamen tegen vogelgriepvirus. Monsters van 113 bedrijven (n = 1444) waren afkomstig uit Friesland, een hoogrisicogebied voor introductie van het HPAI-virus vanwege landschapskenmerken, een hoge dichtheid van overwinterende watervogels en een hoge dichtheid van rundveebedrijven. Gemiddeld werden 13 dieren per bedrijf getest, waardoor een minimale seroprevalentie van 20% kan worden gedetecteerd. Daarnaast werden 1575 monsters getest uit de rest van Nederland. Alle 3019 monsters zijn onderzocht met een NP-ELISA waarbij 30 monsters aanwijzing gaven voor antilichamen tegen vogelgriep (~1%). De 30 positieve NP-ELISA monsters zijn vervolgens onderzocht met de virusneutralisatietest (VNT) en een H5-specifieke ELISA, waarin alle monsters negatief testten. Er zijn dus geen H5 aviaire influenza–specifieke antilichamen gedetecteerd in deze 30 monsters. Op basis van de resultaten van deze serologische screening kunnen we aannemen dat infectie van runderen met vogelgriep zeer beperkt voorkomt. De eerder gerapporteerde casus in Friesland lijkt derhalve een geïsoleerde casus te zijn, ondanks de wijdverspreide aanwezigheid van het vogelgriepvirus in het veld via wilde vogels. Deze screening kan niet uitsluiten dat er andere geïsoleerde casus in Nederland zijn geweest.