Sedimentatie metingen kwelders Waddenzee

Kwelders zijn buitendijkse natuurgebieden met zoutminnende vegetatie en spelen een belangrijke rol als leefgebied voor onder andere vogels en vissen, in koolstofopslag en als kustbescherming. In de Waddenzee en het Eems-Dollardgebied ligt ongeveer 9.000 hectare aan kwelders. Deze gebieden vallen onder bescherming van Natura 2000 en UNESCO. Voor het voortbestaan van kwelders is voldoende sedimentatie cruciaal, zodat ze kunnen meegroeien met de zeespiegelstijging. De sedimentatiesnelheid verschilt per locatie, onder andere door variatie in sedimentaanbod, ontstaansgeschiedenis en beheer. Daarnaast heeft de afstand tot de sedimentbron ook effect op de sedimentatie, waardoor het meetnet voor de monitoring van de sedimentatie een goede verspreiding over de kwelder moet hebben. Huidige meetnetten zijn vaak niet optimaal verspreid. Dit rapport geeft daarom een overzicht van de meetmethodes en -locaties van de kwelders in de Waddenzee, en doet aanbevelingen om het monitoringsnetwerk te verbeteren. Een goed sedimentatiemeetnet moet representatief zijn voor de volledige kwelder en rekening houden met verschillen in ligging, hoogte, type kwelder en beheer. De verdeling van meetpunten moet bestand zijn tegen veranderingen in vegetatie en kwelderoppervlak op lange termijn. De sedimentatie-erosie balk methode is bij uitstek geschikt om gedetailleerde sedimentatiemetingen uit te voeren. Daarnaast is het essentieel om beheermaatregelen, vooral begrazing, goed te documenteren, aangezien die de sedimentatie sterk kunnen beïnvloeden. Ook het meten van bodemdichtheid kan waardevolle inzichten geven in de erosiebestendigheid van kwelders. Specifieke aanbevelingen per regio • Westelijke Waddenzee: Sedimentatie wordt gemonitord op eilandkwelders, maar niet op de vastelandskwelders in Noord-Holland. Omdat sedimentatiesnelheden tussen eilandkwelders en vastelandskwelders aanzienlijk kunnen verschillen, is uitbreiding van monitoring hier noodzakelijk. • Oostelijke Waddenzee vastelandskwelders: De combinatie van het Rijkswaterstaat-meetnet en het Sedimentatie Erosiebalk-meetnet biedt een redelijk goed beeld van sedimentatieprocessen in dit gebied. • Oostelijke Waddenzee Waddeneilanden: Alleen Ameland beschikt over een goed meetnet. Door bodemdaling als gevolg van gaswinning geeft dit echter geen representatief beeld van natuurlijke sedimentatie. Uitbreiding op Schiermonnikoog of Terschelling is wenselijk, zeker gezien de lage opslibbing en de impact van zeespiegelstijging. Voor Terschelling is een nulmeting belangrijk in verband met de geplande aanleg van een washover. • Eems-Dollard: Het estuarium staat onder druk door verhoogde troebelheid. Stimulering van kweldervorming kan helpen door extra slibinvang. Aanbevolen wordt om de kwaliteit en kwantiteit van de metingen te verhogen om sedimentatie te kunnen relateren aan factoren als getij, vegetatie en beheer.