Samen kennis aanboren: Verkenning van kennis en opvattingen over ultradiepe geothermie

De Nederlandse regering ziet geothermie als een veelbelovende optie om ons land van duurzame warmte te voorzien en de afhankelijkheid van aardgas af te bouwen. Het belang van warmte in de energievoorziening is groot: ongeveer 38% van de primaire energieconsumptie bestaat uit de vraag naar warmte. In veel provincies en gemeenten worden de mogelijkheden voor deze technologie
verkend. Bij geothermie, ook wel aardwarmte genoemd, wordt heet water uit de diepe ondergrond omhoog gepompt en via een warmtewisselaar gebruikt als warmtebron voor huizen en tuinbouwkassen, voor de industrie of als bron voor elektriciteitsproductie. In juli 2017 telde Nederland veertien geothermieprojecten met een diepte van twee à drie km, alle in de glastuinbouw.

Green Deal Geothermie Brabant
In april 2016 sloten het ministerie van Economische Zaken, het ministerie van Infrastructuur en Milieu en 16 Brabantse partners de Green Deal Geothermie Brabant, met als doel versnelling van de ontwikkeling van geothermie in de provincie Noord-Brabant. De provincie is zich er terdege van bewust dat de ontwikkeling van geothermie alleen kans van slagen heeft als ze op voldoende
maatschappelijk draagvlak kan rekenen. De provincie wil hierover dan ook de dialoog aangaan met relevante maatschappelijke partijen. In dit verband heeft de provincie Noord-Brabant (i.h.b. het Cluster Natuur, Water en Milieu), het Rathenau Instituut verzocht een uitgebreide stakeholderanalyse over (ultra)diepe geothermie uit te voeren.

Ultradiepe geothermie
De focus van dit onderzoek ligt op ultradiepe geothermie. Er bestaan hoge verwachtingen over deze vorm van geothermie, die nog nieuw is in Nederland. TNO spreekt van ultradiepe geothermie als de bron dieper is dan 4 km en een temperatuur boven de 120°C levert. Door de hoge temperatuur is deze warmtebron bruikbaar voor de industrie. De restwarmte kan vervolgens
gebruikt worden door andere warmtevragers zoals glastuinbouw of woningen aangesloten op een warmtenet. De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) 3 noemt ultradiepe geothermie zelfs als enige realistische optie voor grootschalige verduurzaming van de warmtevoorziening van de Nederlandse industrie.

Verkenning van kennis en opvattingen over ultradiepe geothermie
Het doel van deze verkenning is om de mogelijkheid en wenselijkheid van een maatschappelijke dialoog over ultradiepe geothermie in kaart te brengen. Aan de hand van interviews laat deze studie zien wat de betrokkenen verstaan onder ultradiepe geothermie, wat hun opvattingen zijn over ultradiepe geothermie, welke vragen zij erover hebben en hoe zij aankijken tegen een maatschappelijke dialoog over ultradiepe geothermie. In het najaar van 2016 en het voorjaar van 2017 zijn gesprekken gevoerd met 17 betrokken partijen van binnen en buiten de Green Deal Geothermie Brabant. Daarnaast schetst het rapport op basis van een literatuurstudie de stand van
zaken op het gebied van (ultra)diepe geothermie: ervaringen met geothermie, kansen en risico’s van (ultra)diepe geothermie en bestaande regelgeving.