Nulmeting ten behoeve van de werkplaats 'dieren in natuurlijke systemen' van het convenant ‘stappen naar een dierwaardige veehouderij’

opdracht van het ministerie LVVN en in samenwerking met Caring Farmers en de Dierenbescherming hebben Connecting Agri & Food en Wageningen Social and Economic Research een onderzoek uitgevoerd naar het aantal bedrijven en aantal dieren dat voldoet aan geselecteerde Kritische Prestatie Indicatoren (KPI) en bijbehorende drempelwaardes die betrekking hebben op een dierwaardige veehouderij. Daartoe hebben de Dierenbescherming en Caring Farmers KPI’s opgesteld in het kader van de werkplaats 'dieren in natuurlijke systemen' van het convenant ‘Stappen naar een dierwaardige veehouderij’. Daarnaast zijn aanvullend nog andere KPI’s geselecteerd. Het onderzoek heeft betrekking op vleeskuikens, leghennen, varkens, melkvee en vleeskalveren. Landbouwhuisdieren worden gehouden onder verschillende keurmerken en concepten die normen hanteren met betrekking tot een dierwaardige veehouderij. In dit onderzoek zijn deze keurmerken en concepten vergeleken met de KPI’s en drempelwaardes. Omdat certificeringsschema’s niet hetzelfde jargon gebruiken en normen niet steeds op dezelfde manier en hetzelfde niveau van detail uitgewerkt zijn, moesten bepaalde – arbitraire doch redelijk geachte - interpretaties worden gedaan. Ook zijn de bestedingen aan voedsel met een duurzaamheidskenmerk gekwantificeerd. De resultaten geven inzicht in de mate waarin de onderzochte keurmerken en concepten per diercategorie normen hebben opgenomen die overeenkomen met de KPI’s en drempelwaardes. Daarnaast geven de resultaten weer welke dieraantallen per diercategorie onder deze normen vallen. De keurmerken kunnen niet één op één met elkaar vergeleken worden. De bijdrage van de afzonderlijke KPI’s aan het dierenwelzijn is immers niet eenduidig en objectief te bepalen. De resultaten laten een grote diversiteit zien tussen de keurmerken op het gebied van dierwaardigheid (zowel wat betreft het aantal bedrijven en dieren als wat betreft het voldoen aan de KPI’s. De meeste keurmerken blijken een beperkt aantal KPI’s volledig te omvatten. Voor 1 op de 4 geselecteerde KPI’s geldt dat voor meer dan 90% van de dieren de gestelde normen in het keurmerk voldoen aan de betreffende KPI (o.a. ingrepen, weidegang, antibioticumgebruik, en geen kooisysteem). Voor 1 op de 3 geselecteerde KPI’s geldt dat voor meer dan 90% van de dieren het keurmerk geen normen heeft voor de betreffende KPI (o.a. uitloop, vrijloopstallen, kalf bij koe). Voor 1 op de 4 á 5 4 geselecteerde KPI’s geldt dat voor meer dan 90% van de dieren de gestelde normen in het keurmerk niet volledig voldoen aan de betreffende KPI (o.a. ingrepen, ruwvoer, sociale huisvesting, nestbouwmateriaal, uitloop, bezetting). Bij het interpreteren van de resultaten van deze nulmeting moet rekening gehouden worden met de beperkingen en de grenzen waarbinnen het onderzoek is uitgevoerd. Zo is het onderzoek gebaseerd op publiek beschikbare informatie in keurmerken en concepten waarbij onderliggende ketenkwaliteitssystemen niet beoordeeld zijn. Ook hanteren keurmerken overgangstermijnen waardoor niet alle geformuleerde normen ook al daadwerkelijk gerealiseerd zijn. De ervaringen uit deze nulmeting leiden tot aanbevelingen voor de vervolgstappen. Zo zal de uitvoering van een monitor gebonden zijn aan budgetoverwegingen. Niet alles wat kan worden gemeten, moet ook gemeten worden. Daarom dient een set van de meest betekenisvolle KPI’s in overleg met wetenschap en stakeholders geselecteerd te worden om tot een breed gedragen set van eenduidige en vergelijkbare KPI’s te komen. Aanbevolen is om voor de selectie van KPI’s de RDA-zienswijze Dierwaardige Veehouderij als basis te hanteren. In een monitoring kunnen geen individuele bedrijven worden bevraagd, maar dient gebruik gemaakt te worden van beschikbare gegevens die op een geaggregeerd niveau kunnen worden aangeleverd, zonder de voorlopers op het gebied van dierwaardigheid uit het oog te verliezen.