Meetprotocol drijvend zwerfafval en macroplastic in rivieren

Op dit moment is het onbekend hoeveel zwerfafval en macroplastics door de Nederlandse Rijkswateren stroomt en hoeveel daarvan uiteindelijk in zee terechtkomt. Daarnaast is het onduidelijk in hoeverre geanalyseerde monsters uit andere riviersystemen representatief zijn voor de Nederlandse Rijkswateren. Zwerfafval en macroplastics in en rondom riviersystemen is echter een groeiend probleem, en het daarom belangrijk is om drijvend afval en macroplastics te monitoren. Betrouwbare monitoring van zwerfafval en macroplastics in en rondom rivieren is essentieel om beleid- en beheervragen te beantwoorden en om geschikte maatregelen te nemen. In dit rapport wordt ingegaan op een belangrijk onderdeel bij de monitoring van drijvend afval en macroplastics in rivieren: het protocol waarin de systematiek van de metingen beschreven staat en met welke aspecten bij de opzet van een meting rekening dient te worden gehouden. Er kan gebruik worden gemaakt van telmetingen vanaf bruggen op relevante en representatieve locaties via de visual counting-methode. Daarnaast kan er een analyse van lokaal zwerfafval op oevers nabij de bruggen worden gedaan volgens het Protocol van Schone Rivieren gebaseerd op OSPAR Beach Litter Monitoring Guidelines. De methodes worden gebruikt om te kwantificeren waar, hoe en wanneer zwerfafval en macroplastics worden getransporteerd in en door Rijkswateren. Vervolgens kan er door de metingen te vergelijken gekeken worden naar de veranderingen in drijvend afval over tijd, om zo ontwikkelingen en trends te kunnen signaleren. Om uitspraken te kunnen doen over zwerfafval en macroplastics in rivieren is het belangrijk om alles nauwkeurig te noteren en een juiste bemonsteringsstrategie en analysemethode te hanteren. Bovendien is het belangrijk om bewust te zijn van afwijkingen en dit meetprotocol geeft handvatten om deze te beperken. Ondanks dat de metingen relatief eenvoudig zijn, blijven ze arbeidsintensief. Hierdoor dienen kosten ook in overwegingen te worden meegenomen. Op dit moment laten de eerste resultaten van een pilot zien dat met behulp van deze betrekkelijk eenvoudige meetmethoden een goed gedetailleerd beeld kan worden gekregen van de hoeveelheid zwerfafvaltransport, de variatie over ruimte en tijd, en de samenstelling. Toekomstig onderzoek moet uitwijzen in hoeverre de metingen op deze manier kunnen worden blijven uitgevoerd, of dat metingen eventueel kunnen worden versimpeld of worden afgeschaald. De aanbeveling is om dit meetprotocol te gaan gebruiken in praktijksituaties, waarbij verschillende combinaties van methoden worden toegepast om drijvend zwerfafval te monitoren, en waarbij tevens de veranderingen in hydrologie en standplaatscondities worden gevolgd. Deze informatie is cruciaal voor het ontwerpen van een langetermijnstrategie voor zwerfafval en macroplastics in en rondom rivieren.