Effecten van dunning en vraat op spontane verjonging in eiken-dennenbossen

L. Goudzwaard, H.H. Bartelink, H.G.J.M. Koop

    Research output: Book/ReportReportProfessional

    Abstract

    Bosbeheerders sturen spontane bosontwikkeling door dunning. Een dergelijke ingreep in het kronendak brengt meer licht in het bos en heeft daardoor effect op de bodemvegetatie. Behalve licht is begrazing door herbivoren een belangrijke factor in de bosontwikkeling. Met name loofbomen worden sterk bevreten, waardoor spontane verjonging van gemengde loofbossen in door herten en reeën begraasde terreinen op de hogere zandgronden in Nederland weinig voorkomt. In dit onderzoek is bekeken hoe natuurlijke verjonging van loofboomsoorten door middel van dunning kan worden bevorderd, en welke rol vraat door grote herbivoren daarbij speelt. Belangrijkste conclusies zijn dat sterke dunning in dit bostype leidt tot een spontane verjonging van met name de lichteisende soorten ruwe berk, zomereik en grove den. Meer schaduwverdragende soorten als wintereik en beuk komen in kleinere aantallen voor en lijken bovendien minder afhankelijk van de openheid van de opstand. Begrazing door grote herbivoren leidt tot meer licht op de bosbodem (ten gunste van de bodemvegetatie), tot een snellere toename van de bedekking van blauwe bosbes en tot een geringere afname van bochtige smele dan in onbegraasde situaties. Door vraat nemen de soorten smalle stekelvaren, liggend walstro en bochtige smele in bedekking af. Grote herbivoren beonvloeden tevens de samenstelling van de verjonging. Beuk en wintereik worden minder bevreten en dus bevoordeeld boven berk, zomereik en grove den. Beuk zal op termijn (ook of juist bij de huidige wilddruk) het bos op deze groeiplaats gaan domineren. Lijsterbes en vuilboom worden sterk bevreten; beide soorten kunnen alleen doorgroeien bij lage wilddichtheden. De lokale wilddichtheid in het gebied is gemiddeld, maar wel dermate hoog dat spontane verjonging sterk belemmerd wordt. Bij uitsluiting van begrazing zal een verjonging ontstaan, eerst gedomineerd door ruwe berk en lijsterbes, later door beuk.
    Original languageDutch
    Place of PublicationWageningen
    PublisherAlterra
    Number of pages48
    Publication statusPublished - 2001

    Publication series

    NameAlterra-rapport
    No.269

    Keywords

    • pinus sylvestris
    • quercus
    • fagus sylvatica
    • betula
    • grazing
    • herbivores
    • vegetation
    • natural regeneration
    • thinning
    • forests
    • netherlands

    Cite this

    Goudzwaard, L., Bartelink, H. H., & Koop, H. G. J. M. (2001). Effecten van dunning en vraat op spontane verjonging in eiken-dennenbossen. (Alterra-rapport; No. 269). Wageningen: Alterra.