Effect stro in rijpaden op waterafstroming: Verdiepend onderzoek Propositie Heuvelland

Research output: Book/ReportReportProfessional

Abstract

Samen met de betrokken bedrijven in het project ‘Water in Balans’ zijn voor het project ‘Propositie Heuvelland’ in het kader van de waterkwaliteit en –kwantiteit opgaven enkele onderzoeksvragen opgesteld. Het doel van de projecten is om met praktische maatregelen afspoeling en nutriëntenverlies te beperken. Veel maatregelen zijn te nemen, waarbij goed bodembeheer de basis is om de waterinfiltratie in diverse teelten te bevorderen. Als de zaai-rijrichting parallel aan de helling is, vormen echter rijsporen in het perceel een risico voor afstroming van water. De bodem is in de wielsporen verdicht. Water kan op die plaatsen niet of nauwelijks in de bodem trekken. Ook als de grond maar oppervlakkig is aangedrukt, begint water al gauw te stromen bij neerslag. Bij lange hellingen en brede sporen kan er dan veel water naar beneden spoelen, wat ook kan leiden tot erosie in de sporen. Spuit- en gewasverzorgingssporen vormen een extra risico omdat deze vaker bereden worden en lostrekken weinig of geen zin heeft. In gewassen zoals bieten, aardappelen en uien wordt in het teeltseizoen regelmatig door de gewasverzorgingssporen gereden voor toepassen gewasbescherming of om te bemesten. In 2021 zijn in kader van het satellietbedrijvennetwerk binnen het programma Water in Balans enkele maatregelen in de sporen uitgeprobeerd in een perceel zaaiuien. De maatregel die het meeste effect had op het beperken van afspoeling was aanbrengen van stro in de rijpaden. Het effect is in 2021 alleen visueel waargenomen. Om het effect van stro in de rijpaden te onderbouwen is in 2022 een proef aangelegd met 2 objecten in 3 herhalingen in een perceel suikerbieten op proefboerderij Wijnandsrade. Deze proef is in 2023 herhaald. De vraag die gesteld werd: heeft het aanbrengen van stro in de rijpaden invloed op afspoeling van water? Op basis van de uitgevoerde metingen aan afspoeling kon, bij de gegeven weeromstandigheden van het jaar 2022, geconcludeerd worden dat stro in de gewasverzorgingssporen leidt tot minder afspoeling van water in vergelijking met gewasverzorgingssporen zonder stro. Op basis van 8 meetmomenten werd een vermindering van de afspoeling geconstateerd van 10 tot 75% bij stro in de sporen. Het effect op beperken van afspoeling door stro in de sporen is het grootst tijdens een hevige bui waarbij in een korte periode veel neerslag valt. Zowel de remmende werking van het stro als de infiltratie verhogende werking draagt bij aan verminderen van de afspoeling. Bij een lage neerslag intensiteit, gedurende de hele dag is het effect van stro in de rijpaden klein omdat lössgrond van nature (bij goed bodembeheer) een grote infiltratiecapaciteit heeft. In 2023 is deze proef herhaald. Op basis van de uitgevoerde metingen aan afspoeling kan, bij de gegeven weeromstandigheden van het jaar 2023, opnieuw geconcludeerd worden dat stro in de gewasverzorgingssporen leidt tot minder afspoeling van water in vergelijking met sporen zonder stro. Op basis van 9 meetmomenten werd een vermindering van de afspoeling geconstateerd van 0 tot 80%, waarvan bij 2 van de 9 meetmomenten een significante vermindering werd vastgesteld. Voor de significante vermindering van afspoeling tijdens het meetmoment op 23 juni is niet met zekerheid te zeggen dat dit verschil veroorzaakt wordt door alleen het verwachtte effect van stro in de sporen, mede doordat de neerslaghoeveelheid zo groot was dat enkele bakken overstroomd zijn. Op percelen waar afspoeling via sporen aan de orde is en andere maatregelen onvoldoende bijdragen is het aan te bevelen om stro aan te brengen in de verzorgingssporen. Het aanbrengen van het stro (0.5 kg per m2) is in de proef handmatig uitgevoerd. Bij toepassing in de praktijk is het machinaal aanbrengen van stro een must. Stro doseer machines zijn nu beschikbaar voor het aanbrengen van stro in beddenteelt van bijvoorbeeld aardbei en peen (onderdekkersteelt). Deze kunnen mogelijk worden aangepast naar het doseren van stro in de sporen. Het uittesten van deze toepassing in de praktijk dient eerst te gebeuren vooraleer deze maatregel, om meer water te bergen, aanbevolen kan worden voor de brede praktijk. Op basis van deze praktijkervaring kan ook een prijs op basis van loonwerk berekend worden. De kosten voor de hoeveelheid stro dat nodig is voor deze maatregel, circa 150 kg per ha, is beperkt.
Original languageDutch
Place of PublicationWageningen
PublisherWageningen Plant Research
Number of pages19
DOIs
Publication statusPublished - 2024

Publication series

NameRapport / Stichting Wageningen Research, Wageningen Plant Research, Business unit Open Teelten
No.WPR-OT-1095

Cite this