Drentse vennen, hoe staan ze ervoor…: Een eeuw ecologische veranderingen beschreven

In 2022 en 2023 zijn in achttien Drentse vennen inventarisaties uitgevoerd van vegetatie, kiezelwieren en sieralgen. Daarnaast zijn gegevens verzameld over de chemische waterkwaliteit, waterstandsfluctuaties, het beheer en enkele andere beïnvloedingsfactoren. Uit de resultaten is een beoordeling gemaakt van de ecologische kwaliteit van de vennen. Deze is vergeleken met de resultaten uit drie eerdere, overeenkomstige onderzoeken, uitgevoerd in 1991 - 1993, 2003 - 2004 en 2011 - 2013. Tussen 1980 en 2003 is de kwaliteit van de onderzochte vennen aanzienlijk toegenomen, vooral door de afname van verzurende atmosferische depositie, maar ook door ingrepen om de verrijking met voedingsstoffen tegen te gaan en door vernattingsmaatregelen om de verdroging te verminderen. Tussen 2003 en 2022 is de kwaliteit van de vennen gemiddeld niet sterk veranderd. In sommige vennen zien we nog een kleine toename, vooral in de natuurwaarde van de vegetatie, in andere is de kwaliteit iets verminderd. In de meeste vennen is de zuurgraad na 2003 sterk gedaald (pH is gestegen) en is een aantal vennen nu zwak zuur. Dit gaat gepaard met het vrijkomen van voedingsstoffen uit het sediment (interne eutrofiëring) en een vermindering van de hoeveelheid ondergedoken veenmossen (door een lagere beschikbaarheid van CO2). Hierdoor zien we in 2022 veel nieuwkomers onder de soorten sieralgen en kiezelwieren en is de zeldzame waterplant Drijvende waterweegbree nu bijna uit de vennen verdwenen. Sterk achteruitgegaan in meerdere vennen is de begroeiing van emergente Snavelzegge in het open water, een verschijnsel waarvoor we nog geen verklaring hebben. In het rapport worden aanbevelingen gedaan voor beheer, waarbij het in veel gevallen gaat om het continueren van het huidige beheer. We bevelen aan om de monitoring van het waterpeil te hervatten in vennen waar deze in de afgelopen tien à twintig jaar gestaakt is. Om de veranderingen in de vennen te kunnen blijven volgen, raden we aan dit vennenonderzoek elke tien jaar te herhalen, aangevuld met een frequentere monitoring in een kleiner aantal vennen, of na herstelingrepen.