De wereld van Alida Withoos, botanisch tekenares in de Gouden Eeuw

L. Missel

    Research output: Contribution to journalArticleProfessional

    Abstract

    Deze tentoonstelling werd ingericht ter gelegenheid van het afscheid van Carla Oldenburger als conservator van de Speciale Collecties. Alida Withoos, geboren in Amersfoort in 1662 als dochter van de schilder Matthias Withoos, werd door haar vader met drie broers en haar zuster Maria opgeleid tot schilderes van bosstillevens en botanische illustraties. Vanwege de inname van Utrecht door de Franssen verhuisde de familie in 1672 naar Hoorn. In 1701 trouwde Alida met de schilder Andries Cornelisz van Dalen. Zij is een typisch voorbeeld van een kunstenares die in de zeventiende en achttiende eeuw voortkwam uit een schildersmilieu. Een opleiding tot volleerd schilder kostte veel geld, dat was in die tijd niet voor meisjes weggelegd, maar binnen de familie kregen talentvolle dochters de mogelijkheid om te worden opgeleid en mee te werken in het atelier van vader, oom, broer of echtgenoot, vaak onder diens naam. Anders dan haar man, broers en zuster wist Alida onder haar eigen naam een zekere reputatie te verwerven. Dat is vooral te danken aan haar botanische tekeningen. In Hoorn waren een aantal van de kinderen Withoos actief als tekenaars van bloemen, vogels, vlinders en insecten. In boedelinventarissen komen regelmatig zogenoemde 'Withoosjes' voor. Alida was met haar broer Pieter een van de vele kunstenaars die planten schilderden op de buitenplaats Vijverhof in dienst van Agnes Block. Deze tekeningen zijn jammer genoeg niet bewaard gebleven. Wel bewaard zijn dertien aquarellen die Alida in 1684 tekende voor de gekleurde Moninckx-atlas met 425 afbeeldingen van planten in de Amsterdamse Hortus, waar net als in de tuin van Block planten groeiden die door schepen van de Verenigde Oost-Indische Compagnie van verre waren aangevoerd. Bij de Bibliotheek Wageningen UR ligt een andere Moninckx-atlas met 111 gekleurde tekeningen, gemaakt in spiegelbeeld voor de graveur van de catalogus van de Hortus, De Horti Medici Amstelodamensis rariorum plantarum historia van Jan en Caspar Commelin in twee delen (1697, 1701). De bibliotheek bezit bovendien een Konstboeck van de verzamelaar Simon Schijnvoet met onder andere zeven tekeningen van Alida Withoos, misschien gemaakt voor Block. Deze geven een goed beeld van de hoge kwaliteit van haar werk. De tentoonstelling plaatst Alida in de context van haar tijd, de wereld van de kunst, het verzamelen van rariteiten, de botanie en de tuinen. Er zijn botanische tekeningen van Alida te zien en illustraties betreffende de tuinen waar en de mensen voor wie zij werkte. De expositie bevat een korte, geanimeerde presentatie van het beeldmateriaal en de uitgebreide catalogusteksten met uitsnedes die kunnen worden vergroot.
    Original languageDutch
    Pages (from-to)12-17
    JournalBulletin van de Botanische Tuinen Wageningen
    Volume40
    Publication statusPublished - 2001

    Keywords

    • botanical gardens
    • ornamental plants
    • landscape architecture
    • illustrations
    • history
    • netherlands

    Cite this