TY - BOOK
T1 - Cultuurhistorie met toekomst
T2 - Naar een nieuw beheerplan voor ‘t Lekkere Watertje
AU - Mattijssen, Thomas
AU - van der Valk, Olga
AU - van der Zee, Friso
AU - Verdonschot, Ralf
PY - 2022/9
Y1 - 2022/9
N2 - Aanleiding: Bewoners van de Welgelegenlaan in Driebergen-Rijsenburg zijn al sinds de jaren negentig betrokken bij het ecologisch beheer van de spreng ‘t Lekkere Watertje. Uitgangspunt daarbij is om de landschappelijke en natuurlijke uitstraling te behouden. Vanwege klimatologische veranderingen op de Utrechtse Heuvelrug is het de vraag of hun visie en het bijbehorende beheerplan bijgesteld moeten worden.
Doel en aanpak: Dit onderzoek ondersteunt de omwonenden, verenigd in de Sprengcommissie, met het maken van een nieuwe visie met bijbehorend beheerplan. Doel van dit onderzoek is om bij te dragen aan het behoud van de ecologische en cultuurhistorische kwaliteit van ‘t Lekkere Watertje. De hoofdonderzoeksvraag is: op welke wijze moet het beheer van ‘t Lekkere Watertje in de Welgelegenlaan worden geactualiseerd om te zorgen dat de ecologische en cultuurhistorische waarden gewaarborgd blijven? Om dit te doen is aanwezige flora en fauna in kaart gebracht, zijn metingen aan het water uitgevoerd en is ook in kaart gebracht hoe bewoners ‘t Lekkere Watertje beleven. Ook is gekeken naar het huidige beheer en de rol die diverse partijen daarbij spelen. Op basis van dit alles zijn de bevindingen, na regelmatige discussie met diverse belanghebbenden, vertaald in een aantal aanbevelingen.
Bevindingen: ‘t Lekkere Watertje kent een rijke historie en de bewoners voelen zich verbonden met het groen in hun straat. De betrokkenheid van bewoners bij het beheer is groot en er wordt hard gewerkt aan het herstellen van contact met gemeente en waterschap. Bewoners hebben soms andere voorkeuren, maar een groene uitstraling wordt unaniem belangrijk gevonden. Hierbij ligt het accent meer op biodiversiteit dan op een geordend straatbeeld. Qua streefbeeld heeft een halfopen begroeiing met wat afwisseling een voorkeur onder de meerderheid. De biodiversiteit aan planten is best hoog: in totaal vonden wij 171 plantensoorten, waaronder wel enkele ongewenste exoten. In het water is de diversiteit aan diersoorten laag: er komen vooral soorten voor die weinig eisen aan hun omgeving stellen. Dit heeft te maken met de waterkwaliteit: organisch belast en met een laag zuurstofgehalte. De oevers zijn steil en enigszins afgekalfd, maar bieden wel een groeiplaats voor planten en schuilplaats voor diverse dieren. Extreme weersomstandigheden (lange perioden van droogte en veel water in korte tijd bij heftige buien) zullen waarschijnlijk vaker voorkomen, maar de invloed van klimaatverandering op ‘t Lekkere Watertje blijkt voor ons lastig te voorspellen. De spreng valt nu al regelmatig droog.
Aanbevelingen: Belangrijke maatregelen om de waterkwaliteit te verbeteren zijn: 1) het verwijderen van de dikke laag bladafval van de bodem van de spreng, 2) het behoud van wat schaduw boven de waterloop, en 3) het saneren van de overstort. Om jaarrond te zorgen voor meer water in de spreng, lijken lokale maatregelen weinig kansrijk en is een regionale aanpak nodig gericht op het verbeteren van de hydrologische situatie op de Utrechtse Heuvelrug (meer grondwateraanvulling via stimuleren infiltratie en verminderen onttrekking). Beschoeiing is niet nodig en alleen heel lokaal waar er veel afkalving is zou aan oeverbescherming gedaan kunnen worden. Extra bomenkap is niet nodig omdat er ook natuurlijke verjonging zal optreden en ook niet wenselijk vanwege de schaduwwerking, die positief doorwerkt op de waterkwaliteit via het verminderen van de zoninstraling en het dempen van de watertemperatuurwisselingen. Echter, als je lichtminnende boomsoorten wilt behouden zijn open plekken wel nodig. De bestaande exoten vormen over het algemeen geen grote bedreiging voor de biodiversiteit bij handhaving van het huidige beheer, maar exemplaren van Watercrassula (Crassula Helmsii) en de Reuzeberenklauw (Heracleum mantegazzianum) moeten actief bestreden worden. Verder is een variatie in begroeiing en beheer wenselijk vanuit biodiversiteitsoogpunt en hoeft het beheer niet al te strak geüniformiseerd te worden. Het sluiten van een nieuw convenant als uiting van wederzijdse commitment tussen bewoners, gemeente en eventueel waterschap is wenselijk. Daarbij is de uitdaging voor bewoners om de link met het beleid van gemeente en waterschap te maken, maar voor de andere partijen ook om de inzet van bewoners te waarderen en hun wensen serieus te nemen.
AB - Aanleiding: Bewoners van de Welgelegenlaan in Driebergen-Rijsenburg zijn al sinds de jaren negentig betrokken bij het ecologisch beheer van de spreng ‘t Lekkere Watertje. Uitgangspunt daarbij is om de landschappelijke en natuurlijke uitstraling te behouden. Vanwege klimatologische veranderingen op de Utrechtse Heuvelrug is het de vraag of hun visie en het bijbehorende beheerplan bijgesteld moeten worden.
Doel en aanpak: Dit onderzoek ondersteunt de omwonenden, verenigd in de Sprengcommissie, met het maken van een nieuwe visie met bijbehorend beheerplan. Doel van dit onderzoek is om bij te dragen aan het behoud van de ecologische en cultuurhistorische kwaliteit van ‘t Lekkere Watertje. De hoofdonderzoeksvraag is: op welke wijze moet het beheer van ‘t Lekkere Watertje in de Welgelegenlaan worden geactualiseerd om te zorgen dat de ecologische en cultuurhistorische waarden gewaarborgd blijven? Om dit te doen is aanwezige flora en fauna in kaart gebracht, zijn metingen aan het water uitgevoerd en is ook in kaart gebracht hoe bewoners ‘t Lekkere Watertje beleven. Ook is gekeken naar het huidige beheer en de rol die diverse partijen daarbij spelen. Op basis van dit alles zijn de bevindingen, na regelmatige discussie met diverse belanghebbenden, vertaald in een aantal aanbevelingen.
Bevindingen: ‘t Lekkere Watertje kent een rijke historie en de bewoners voelen zich verbonden met het groen in hun straat. De betrokkenheid van bewoners bij het beheer is groot en er wordt hard gewerkt aan het herstellen van contact met gemeente en waterschap. Bewoners hebben soms andere voorkeuren, maar een groene uitstraling wordt unaniem belangrijk gevonden. Hierbij ligt het accent meer op biodiversiteit dan op een geordend straatbeeld. Qua streefbeeld heeft een halfopen begroeiing met wat afwisseling een voorkeur onder de meerderheid. De biodiversiteit aan planten is best hoog: in totaal vonden wij 171 plantensoorten, waaronder wel enkele ongewenste exoten. In het water is de diversiteit aan diersoorten laag: er komen vooral soorten voor die weinig eisen aan hun omgeving stellen. Dit heeft te maken met de waterkwaliteit: organisch belast en met een laag zuurstofgehalte. De oevers zijn steil en enigszins afgekalfd, maar bieden wel een groeiplaats voor planten en schuilplaats voor diverse dieren. Extreme weersomstandigheden (lange perioden van droogte en veel water in korte tijd bij heftige buien) zullen waarschijnlijk vaker voorkomen, maar de invloed van klimaatverandering op ‘t Lekkere Watertje blijkt voor ons lastig te voorspellen. De spreng valt nu al regelmatig droog.
Aanbevelingen: Belangrijke maatregelen om de waterkwaliteit te verbeteren zijn: 1) het verwijderen van de dikke laag bladafval van de bodem van de spreng, 2) het behoud van wat schaduw boven de waterloop, en 3) het saneren van de overstort. Om jaarrond te zorgen voor meer water in de spreng, lijken lokale maatregelen weinig kansrijk en is een regionale aanpak nodig gericht op het verbeteren van de hydrologische situatie op de Utrechtse Heuvelrug (meer grondwateraanvulling via stimuleren infiltratie en verminderen onttrekking). Beschoeiing is niet nodig en alleen heel lokaal waar er veel afkalving is zou aan oeverbescherming gedaan kunnen worden. Extra bomenkap is niet nodig omdat er ook natuurlijke verjonging zal optreden en ook niet wenselijk vanwege de schaduwwerking, die positief doorwerkt op de waterkwaliteit via het verminderen van de zoninstraling en het dempen van de watertemperatuurwisselingen. Echter, als je lichtminnende boomsoorten wilt behouden zijn open plekken wel nodig. De bestaande exoten vormen over het algemeen geen grote bedreiging voor de biodiversiteit bij handhaving van het huidige beheer, maar exemplaren van Watercrassula (Crassula Helmsii) en de Reuzeberenklauw (Heracleum mantegazzianum) moeten actief bestreden worden. Verder is een variatie in begroeiing en beheer wenselijk vanuit biodiversiteitsoogpunt en hoeft het beheer niet al te strak geüniformiseerd te worden. Het sluiten van een nieuw convenant als uiting van wederzijdse commitment tussen bewoners, gemeente en eventueel waterschap is wenselijk. Daarbij is de uitdaging voor bewoners om de link met het beleid van gemeente en waterschap te maken, maar voor de andere partijen ook om de inzet van bewoners te waarderen en hun wensen serieus te nemen.
UR - https://edepot.wur.nl/576247
U2 - 10.18174/576247
DO - 10.18174/576247
M3 - Report
T3 - Rapport / Wageningen Wetenschapswinkel
BT - Cultuurhistorie met toekomst
PB - Wetenschapswinkel Wageningen
CY - Wageningen
ER -