Cisgenese is veilig en goed voor het milieu

In de afgelopen eeuw heeft de land- en tuinbouwproductie een enorme vlucht genomen. Vele technische ontwikkelingen hebben daartoe bijgedragen. De plantenveredeling verdient daarbij speciale vermelding. Al zo oud als de domesticatie van planten, werd deze steeds meer gebaseerd op wetenschappelijk inzicht. In de loop van de tijd werd het evenwel moeilijker, en ging het ook steeds meer geld kosten om nieuwe, verbeterde rassen van land- en tuinbouwgewassen nog verder te verbeteren. Voortdurend werden meer en zeer uiteenlopende eisen aan de rassen gesteld. Het voorbeeld van de aardappelplant illustreert dit treffend. De veredeling ervan begon meer dan 150 jaar geleden met de selectie van één nieuw ras uit een paar honderd zaailingen. Vandaag de dag zijn er meer dan 200.000 zaailingen nodig om tot een verbeterd ras te komen; dit aantal neemt nog steeds toe. Wij schetsen in dit artikel de ontwikkelingsgang van de plantenveredeling, te beginnen met de traditionele vormen daarvan, die van groot belang zullen blijven. Vervolgens gaan we in op de - met genetische modificatie of manipulatie aangeduide - pogingen om nieuwe rassen te ontwikkelen met behulp van genen uit niet-verwante organismen zoals bacteriën (transgenese), een aanpak die min of meer is vastgelopen op maatschappelijke weerstanden, rationele zowel als irrationele. Tenslotte schenken wij aandacht aan de onzes inziens meer perspectief biedende mogelijkheden van cisgenese, een veredelingsmethode die haar ontstaan te danken heeft aan de sterk toenemende kennis van genen van planten en aan de ontwikkeling van verfijnde methoden om plantengenen te isoleren en over te brengen naar plantenr