Biologische gewasbescherming zonder actieve stoffen in de Nederlandse wijnbouw

De Nederlandse wijnbouw ontwikkelt zich de laatste jaren sterk, mede door klimaatverandering, maar staat voor uitdagingen zoals de beheersing van schimmelziekten in een vochtig en warmer klimaat. Binnen de Vereniging Wijnbouwers der Lage Landen is een groep wijnbouwers die actief streeft naar druiven telen met minimale belasting van bodemleven en biodiversiteit, zonder gebruik van pesticiden, insecticiden of klassieke biologische middelen zoals koper en zwavel. In de periode oktober–december 2024 voerde een ACT-studentengroep van de Wageningen Universiteit een onderzoek uit naar veelbelovende biologische gewasbeschermingsmiddelen zonder actieve stoffen. Dit onderzoek, Biological Control in Dutch Viticulture, stond onder begeleiding van dr. Georgina Elena Jimenez (WUR) en Huub Oudevrielink (Ergo Global Research). De groep combineerde literatuuronderzoek, interviews met wijnbouwers en een multicriteria-analyse om kansrijke middelen en strategieën te identificeren. Belangrijke bevindingen waren dat wijnbouwers openstaan voor deze middelen, maar dat praktische kennis, uniforme richtlijnen en begeleiding cruciaal zijn. Veelbelovende producten waren onder andere Serenade, Vintec, Vacciplant, compostthee en Oenosan. Op basis van deze inventarisatie werd in 2025 een praktijkexperiment uitgevoerd in dertien wijngaarden, waarbij deze middelen werden getest. Iedere wijngaard kreeg één middel of een combinatie toegewezen, afgestemd op het al dan niet hebben van een spuitlicentie van de wijnbouwer, druivenras en wijngaardoppervlakte. Onbehandelde controles en herhalingen maakten vergelijking tussen behandelingen mogelijk, terwijl wijnbouwers reguliere teelthandelingen konden blijven uitvoeren. Het seizoen 2025 kenmerkte zich door een extreem lage schimmeldruk, waardoor in de meeste wijngaarden geen aantastingen werden vastgesteld. Waar ziektesymptomen optraden, waren verschillen tussen behandelde en onbehandelde proefvelden minimaal of afwezig. Visuele waarnemingen en neveneffecten zoals plantgroei lieten eveneens geen consistente verschillen zien. Hoewel het experiment daardoor geen statistisch onderbouwde conclusies over effectiviteit opleverde, leverde het waardevolle inzichten op over praktische toepasbaarheid, timing, monitoring en protocollen. Het onderzoek onderstreept de noodzaak van meerjarige studies, vooral in jaren met hogere ziektedruk, en het belang van kennisdeling, begeleiding en standaardisatie. Samen bevestigen de ACT-inventarisatie en het praktijkexperiment dat biologische gewasbescherming zonder actieve stoffen potentie heeft voor duurzame wijnbouw in Nederland, waarbij samenwerking tussen onderzoekers en wijnbouwers cruciaal blijft.