Basiskwaliteit Natuur in beleid: Handvatten voor verankering in beleid, uitvoering en gebiedsprocessen

De staat van de natuur in Nederland gaat al jaren hard achteruit. Zowel in stedelijk als landelijk gebied zijn de randvoorwaarden voor een gezonde natuur niet op orde. Zelfs veel algemene soorten zoals de egel, de huismus en de wilde eend gaan in aantallen achteruit. De belangrijkste drukfactoren voor de achteruitgang zijn te veel afvoer van water, grondwateronttrekkingen, uitspoeling van bestrijdingsmiddelen en meststoffen, klimaatverandering maar ook het verdwijnen van leefgebied door verstedelijking, versnippering en het verwijderen van landschapselementen. Deze drukfactoren hebben hun weerslag op het bodemen watersysteem en dit heeft niet alleen negatieve gevolgen voor de biodiversiteit, maar ook voor het welzijn van inwoners en de economie omdat ecosysteemdiensten waarvan mensen en dieren afhankelijk zijn worden bedreigd. Om deze trend te keren is het nodig om de basiscondities voor natuur te verbeteren. Vanuit deze gedachte is het concept Basiskwaliteit Natuur ontwikkeld: het minimale niveau aan natuurkwaliteit dat nodig is om te voorkomen dat gebieden in ‘structurele natuurarmoede’ blijven steken. Het landschap moet tenminste de randvoorwaarden bieden voor algemene soorten om te kunnen blijven voorbestaan. De grootste druk op de natuur komt van buiten natuurgebieden. Daarom is het essentieel om natuur te integreren in de grote ruimtelijke opgaven zoals woningbouw, duurzame energievoorziening, landbouwtransitie en infrastructuur. Het concept Basiskwaliteit Natuur biedt beleidsmakers een kader om ontwikkelingen zodanig vorm te geven dat ze tegelijkertijd bijdragen aan biodiversiteit, volksgezondheid, waterkwaliteit en klimaatbestendigheid. Dit rapport is bedoeld voor beleidsmakers bij het Rijk, provincies, gemeenten en waterschappen. Zij hebben een sleutelrol in het realiseren van (inter)nationale natuurdoelen, zoals de Natuurherstelverordening en de Vogel- en Habitatrichtlijn. Het rapport laat zien hoe Basiskwaliteit Natuur kan worden gekoppeld aan bestaande programma’s en wetgeving, welke kansen er zijn voor samenhang en efficiëntie, en tegen welke knelpunten beleidsmakers aan kunnen lopen - zoals beperkte juridische borging, versnipperde beleidsdomeinen en gebrek aan samenwerking tussen bestuurslagen. Het rapport beoogt hiermee handvatten te bieden om Basiskwaliteit Natuur te verankeren in beleid, uitvoering en gebiedsprocessen.