SL Netwerkparaplu Akkerbouw: bodem & klimaat 2.2b. (BO-53-002-006)

Project: EZproject

Description

Het is van belang de aandacht voor mitigatie middels koolstofbeheer in de landbouw te plaatsen in een bredere context. Dit in aansluiting op de Brief Bodemstrategie (LNV 23 mei 2018) die ook inzet op (in samenvatting) mogelijke synergievoordelen en meerwaarden (bedienen en benutten ecosysteemdiensten als waterkwaliteit, infiltratiecapaciteit, biodiversiteit, bodemkwaliteit, naast handhaven productieniveau /-stabiliteit / saldo)

 

Een vitale veerkrachtige bodem is essentieel voor een stabiele productie. Met een vitale bodem

kunnen extreme weersomstandigheden als gevolg van klimaatverandering beter worden opgevangen (waterregulatie bij piekbuien en droogte). Ook waterkwaliteit is gediend met een betere nutriëntenbenutting en productie cq minder uit- en afspoeling. Daarnaast levert toegenomen bodembiodiversiteit een bijdrage aan weerbaarheid.

Eén van de pijlers van bodemkwaliteit is organische stof met koolstof als belangrijkste component. Organische stof is een essentiële schakel in duurzame bodemprocessen en (bedrijfs)kringlopen. Opbouw van organische stof is een lange termijnproces. Verhoging en behoud van het organisch stofgehalte kan via een veelheid aan maatregelen; via interne opbouw maar ook via externe aanvoer.

Belangrijk aandachtspunt bij organische stofopbouw: niet het saldo van volgend jaar staat centraal, maar productiestabiliteit op lange termijn. Dat vraagt een andere manier van denken en management.

Organische stof staat daarbij in het hart van duurzame bedrijfskringlopen bij bodemgebonden teelten: het is de essentiële schakel.

Naast mineralen bestaat de bodem ook uit organische stof; koolstofrijk materiaal afkomstig van afgestorven planten en bodemdieren. Het komt in de bodem terecht door gewasresten (blad, stengels, wortels) en dierlijke mest. Bodemorganismen (bacteriën, schimmels, regenwormen etc.) breken dit af tot er humus (stabiele organische stof) overblijft; aldus is organische stof in de bodem aanwezig in verschillende hoeveelheden en kwaliteiten in zand en klei.

Organische stof is dé voedselbron voor het bodemleven. Dit bodemleven draagt op zijn beurt weer bij aan de fysieke, chemische en biologische eigenschappen van de bodem. Organische stof is ook rechtstreeks belangrijk voor de bodemkwaliteit:

  • Nutriëntenbinding én levering (à en daarmee vermindering emissies nitraat en fosfaat en binding gewasbeschermingsmiddelen)
  • Vochtregulatie (à en daarmee besparen op grond- en oppervlaktewater)
  • Bodemstructuur (à en daarmee vermindering afspoeling nutriënten en gewasbeschermingsmiddelen)
  • Weerbaarheid (à en daarmee lagere gebruik gewasbeschermingsmiddelen)

 

Voldoende organische stof van de juiste kwaliteit draagt bij aan:

  • Productiestabiliteit, betere gewasopbrengst (o.a. door betere nutriëntenbeschikbaarheid, waterregulatie en doorworteling)
  • Klimaatfuncties:
    • Adaptatie: verbeteren waterberging en minder plasvorming door piekbuien en daarmee voorkomen dat meststoffen verloren gaan (afstromen/denitrificatie) en gewasbescherming afspoelt. Daarnaast een verbeterde weerstand tegen droogteperiodes (organische stof kan tot 20 keer het eigen gewicht aan water opnemen).
    • Mitigatie: koolstofbuffer in de bodem; bijdrage aan verminderde uitstoot CO2.

Dit laatste is hier het onderwerp, maar staat dus nadrukkelijk in bredere context. Deze Fase 2 stuurt aan op een netwerk met acties en maatregelen al dan niet reeds geïmplementeerd in praktijk - waarmee netto CO2 vastlegging in bodems maar ook instandhouding kan worden gerealiseerd met een omvang van 1 Mton CO2 emissievermindering indien toegepast op nationale schaal. Zo biedt deze set een basis voor een nulmeting in de praktijk van Slim Landgebruik.

 

In kernpunten voor dit deelproject Akkerbouw:

  • Richt zich op het behoud en vastleggen van C in de akkerbouw in de bredere context van duurzaam bodembeheer en het stimuleren van maatregelen.
  • Daarbij worden ook de doelstelling van de Brief Bodemstrategie (LNV 23 mei 2018) betrokken
  • Additioneel ondersteunen van bestaande netwerken is uitgangspunt (efficiënt benutten van liggende infrastructuur). Eigen doelstellingen van netwerken worden gerespecteerd.
StatusActive
Effective start/end date1/01/1831/12/19