Nationale Bosinventarisatie 8 (WOT-04-009-046.01)

Nederland heeft zich internationaal verplicht tot het rapporteren van veel bos-gerelateerde zaken zoals emissie van broeikasgassen, houtoogststatistieken en biomassa, volgens de regelingen UNFCCC en het Kyoto Protocol (categorie Land Use, Land Use Change and Forestry, LULUCF), Global Forest Resource Assessment (GFRA),  International Tropical Timber Organisation (ITTO/ITTA) en Forest Europe (voorheen Ministerial Conference on Protection of Forests in Europe, MCPFE). Recent zijn daar meerdere nieuwe beleidsuitdagingen en toepassingen vanuit een wettelijk kader aan toegevoegd:

·          EU Green Deal en het EU-pakket Fit for 55: maatregelen om de klimaatdoelstelling voor 2030 te realiseren. Fit for 55 betreft voorstellen van de Europese Commissie om emissies in 2030 EU breed verder te verlagen naar 55% van de emissies in 1990. Het is daarom belangrijk om alle CO2-bronnen en ‘sinks’ goed in beeld en gekwantificeerd te hebben en dat is niet mogelijk wanneer opslag in strooisel en bosbodems niet goed wordt meegenomen (zoals nu het geval is).

·          Nationaal Klimaatakkoord: Monitoring van de effecten van klimaatmaatregelen, zoals vastlegging van bodemkoolstof en (re)vitaliteit van bossen, waarmee de koolstofvastlegging door bos moet toenemen.

·          Nationale Bossenstrategie: Monitoring bosoppervlakte, vitaliteit en veerkracht van bossen

·          Europese Habitatrichtlijn (niet nieuw, maar wel specifieke informatiebehoefte over bossen, waar NBI-8 aan kan bijdragen): Informatie over - de trends in - de structuur en functie (c.q. “kwaliteit”) van de boshabitattypen binnen en buiten de Natura 2000-gebieden waaronder de hoeveelheden dood hout (een belangrijke parameter voor structuur).

·          Natuurherstelverordening (NHV): maatregelen en monitoring voor natuurherstel in Europa. Hiervoor is informatie benodigd over een zevental indicatoren voor bosecosystemen.

 

Voor al deze rapportages zijn gegevens uit bosinventarisaties nodig, opgenomen in de NBI (Nederlandse Bosinventarisatie). Naast de internationale wettelijke verplichtingen zijn er ook nationale rapportage verplichtingen, voortvloeiend uit de Natuurbeschermingswet, die gebruik maken van de gegevens van de NBI, te weten de Balans voor de Leefomgeving, het Natuurcompendium en de Natuurverkenning.

Daarnaast heeft de NBI een belangrijke informatieve functie voor de binnenlandse bos- en houtsector, zoals ambtenaren op verschillende ministeries en bij de provincies, grotere terreinbeherende organisaties, NGOs en belangenverenigingen in de sector zoals de algemene vereniging inlands hout (AVIH), Vereniging van Nederlandse Boseigenaren (VBNE), Vereniging van Gemeentelijke Bos- en Natuurterreineigenaren en Probos. Verdere toepassing van de gegevens vindt plaats op diverse terreinen bij het onderzoek, onderwijs en terreinbeheer.

De belangrijkste gegevens nodig voor deze (inter)nationale rapportages, zijn het bosareaal, en de (veranderingen in) staande houtvoorraad, de bijgroei, oogst en biomassa (en daarvan afgeleid koolstofvoorraden), op dit bosareaal in Nederland. De respectievelijke rapportages vragen daarbij naar onderverdelingen van oppervlakte (bijvoorbeeld per eigenaar, hoofdboomsoort, bostype) of van houtvolume (bijvoorbeeld staand/liggend dood hout, levend, boomsoort, diameter).

In een cyclus van vijf jaar worden alle steekproefpunten binnen de NBI één keer opgenomen en er wordt één keer gerapporteerd over de resultaten. In 2022 is een nieuwe cyclus begonnen.

Nieuw voor de NBI-8 is het toevoegen van enkele onderdelen om meer informatie te verzamelen over de structuur en functie van enkele boshabitattypen en de bodemvegetatie, die tot dus ver niet goed vertegenwoordigd waren in de NBI. Deze informatie is nodig bij de artikel 17 rapportage van de Europese Habitatrichtlijn.

 

Verder zijn voor het eerst ook de kleine bosjes met een oppervlakte tussen de 0,1 en 0,5 ha meegenomen in de NBI. Hier is een afzonderlijke methodiek voor ontwikkeld. Ook worden in de NBI-8 alle steekproefpunten bodemkundig beschreven.

 

Een vijftal van de in totaal zeven indicatoren waarover moet worden gerapporteerd in het kader van de NHV worden al afgedekt binnen de reguliere NBI-8. Voor de overige twee indicatoren (bosverbondenheid en bosbodemkoolstof) is nog additionele activiteit vereist, deze is beschreven in een apart projectplan.